از مشكلات آن خبر داشت و نيز مىدانست كه نتيجه تلاش براى توسعه و وصل پاره‌هايى از سند آقاى ارسكين به يكديگر تا چه حد معيوب خواهد بود . بنابراين با توجه به اين صوابديد و به واسطه فعاليت‌هاى شايستهء او بود كه از مساعدت آقاى راس ، شاگرد سابق وى ، براى مبادرت به يك ترجمه جديد سود جستم ؛ و معتقدم با وجودى كه آقاى راس داراى دانشنامهء فارسى از مدرسه زبان‌هاى زنده خاورى پاريس « 1 » و برنده بورس دانشجويى مدرسه اوزلى است ، در خبرگى او هيچ تضمينى بهتر از توصيه دكتر ريو وجود ندارد . نيازى به افزودن اين مطلب نيست كه در ترجمه جديد ، از خلاصه [ تاريخ رشيدى ( م ) ] آقاى ارسكين ، استفاده زيادى به عمل آمده و آقاى راس ، روشنى و بهره زيادى از آن كسب كرده است . كار ترجمه در سال 1894 آغاز شد و اتمام آن هفت ماه طول كشيد . شيوه آقاى راس اين بود كه هر بار بخشى از كتاب را در حدود پنج برگ ، به انگليسى ترجمه كرده ، معمولا عبارات مبهم و نامسلم را كنار مىگذاشت . هر يك از اين بخش‌ها بعدا به اتفاق آقاى راس و معمولا همراه با يكى از متون دستنويس ، مورد بررسى قرار مىگرفت . سپس در مورد عبارات مسلم ، بحث مىشد و آنگاه درج مىگرديد ، يا براى بررسى بيشتر ، علامت گذارى مىشد ؛ اما مرور متن انگليسى و افزودن پاورقىها ، همراه با حل معماهايى كه در كتاب به وفور يافت مىشد ، از موضوعاتى بود كه براى فرصت‌هاى بعدى به عهده من محول شد . در تصحيح ترجمه انگليسى ، منظور من ارائه زبانى بود نسبتا روشن و قابل اعتماد ، بدون آن‌كه ترجمه‌اى حاصل گردد كه مقصود مؤلف را تغيير دهد . اما اين كار هميشه ساده از آب درنمىآيد ، زيرا در ترجمه ، عبارات متعددى پيدا مىشود كه عليرغم نياز به اصلاحات جزئى ، نمىتوان طورى اين كار را انجام داد كه به درستى آن خدشه‌اى وارد نيايد . در حقيقت ، اندكى تعبير و تفسير معمولا جايز است ، به طورى كه صرف‌نظر از جملات متعدد و فقرات مربوط به عبارت‌پردازى و تكلف ، به منظور - و حتى وسوسه - اصلاح كلمات مؤلف مجاز مىباشد .

--> ( 1 ) . sirap fo setnaviv selatneiro seugnal sed eloce .